Ngược dòng thời gian với tranh khắc gỗ cho không gian nhà bạn

Tranh khắc gỗ là một trong những loại tranh được khá nhiều người Việt Nam và các nước Á Đông ưa chuộng. Bạn có thể tưởng tượng một bức tranh được tạo nên từ việc khắc trên những tấm gỗ với những đường nét tinh xảo, lên màu rực rỡ và chân thực không kém gì như ở trên trang giấy. Tranh khăc gỗ được ra đời như nào, và tại sao nó lại trở thành xu hướng trong trang trí thiết kế nội thất những năm gần đây? Cùng Xưởng Tranh Nét Việt ngược dòng thời gian để tìm hiểu về loại tranh khắc gỗ này nhé!

Tranh khắc gỗ là gì? Lịch sử tranh khắc gỗ

Khắc gỗ( Hay còn gọi là Woodblock) là một kĩ thuật in ấn trong nghệ thuật tranh in đồ họa. Người ta sử dụng chế bản in gỗ và phương pháp khắc nổi để tạo ra một bức tranh hoàn chỉnh. Bề mặt gỗ phải được mài phẳng và làm nhẵn hoàn toàn. Để loại bỏ gỗ ở những phần không in, người ta dùng dao khắc gỗ. Tùy theo kĩ thuật sử dụng dao khắc sáng tạo của nghệ sĩ, những nét khắc hay bề mặt khắc đẹp chính là đặc trưng của tranh khắc gỗ. Trong các kỹ thuật in nổi trên thế giới xưa nay, khắc gỗ được coi là lâu đời nhất, xuất phát từ Trung Quốc. 

tranh khắc gỗ

Tại châu Âu, khắc gỗ được biết đến là những con dấu vào đầu thế kỷ 12. Ở Ý, họa tiết vải cũng được in bằng cách này. Các nhà nghiên cứu cho rằng kỹ thuật này đã được lan truyền vào Đức trong thế kỷ thứ 14 qua các người vẽ hình cho con bài. Tranh khắc gỗ tại Việt Nam được ví như cây cầu bắc từ quá khứ đến hiện tại xuất phát từ dòng tranh dân gian cho đến tận tranh hiện đại ngày nay. Tranh khắc gỗ là một chất liệu sáng tác mỹ thuật đồ họa truyền thống của Việt Nam bởi nó xuất hiện gần như cùng lúc với phong tục thờ cúng tổ tiên của người Việt. Những dòng tranh vô cùng nổi tiếng hiện nay chính là tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống, tranh Kim Hoàng, tranh thờ Huế thịnh hành trong các thế kỷ từ 16 đến đầu thế kỷ 20. Tuy nhiên, tranh khắc gỗ dân gian Việt nhìn chung đều được dựng hình theo kiểu lấy các nét khoanh, lấy các mảng màu và bao lại toàn hình. Tranh khắc gỗ dân gian chắc chắn là di sản văn hóa to lớn của dân tộc Việt Nam.

Quy trình sáng tạo tranh khắc gỗ

Bước 1: Chuẩn bị những dụng cụ cần thiết nhất để tạo hình: bút chì, giấy vẽ, giấy in, gôm. Phác thảo bức tranh bắt đầu từ những nét đơn giản sau đó tăng khả năng phức tạp lên sau bức tranh demo đầu tiên.

Bước 2: Chuẩn bị một mảnh gỗ theo kích thước, hình dạng mong muốn, lưu ý cầ mài nhẵn bề mặt tấm gỗ bằng giấy nhám, lưu ý bạn có thể mua giấy tại các cửa hàng thiết bị chuyên bán dụng cụ riêng biệt cho ngành đồ họa – thiết kế để quá trình thực hiện nhanh chóng hơn vì trên thị trường nhiều chủng loại. Căn chỉnh kích thước gỗ theo bức tranh, vạch trên mảnh gỗ kích thước cần tạo.

Tranh khắc gỗ đẹp

Bước 3: Sử dụng các họa hình sau khi đã vẽ ở bước 1 hãy ép chúng xuống mảnh gỗ, sử dụng một vật có đầu kim loại chà mạnh. Thao tác này scan lại gần như đầy đủ họa tiết, sau đó dùng bút dạ đi lại các phần cho rõ nét hơn.

Bước 4: Hãy khoét các phần trong tranh bằng dao khắc gỗ chuyên nghiệp, hãy tỉ mỉ và cận thận vì mũi dao rất bén, công đoạn này mất nhiều thời gian nhất, các nét trổ sẽ dần dần hoàn thiện.

Tranh khắc gỗ thủ công

Bước 5: dùng rulô lăn mực ra một bề mặt sẵn để mực dính trên nó, sau đó lăn ngược lên mảnh gỗ để in đậm những chi tiết một lần nữa. 

Bước 6: Lật ngược bản mộc đặt trên một tấm vật liệu kế đến sử dụng một vật có khối lượng như thùng kim loại hay dạng như máy ép nén bản mộc lên đó.

Bước 7: Hãy sử dụng màu nước chuyên dụng để họa lên bản mộc, chờ ráo mực và bức tranh đã hoàn thành

Tranh khắc gỗ treo tường

Có thể nói, để tạo ra một bức tranh khắc gỗ cần khá nhiều công sức và sự tỉ mỉ, không phải ai cũng có thể dễ dàng làm được một bức tranh thành công. Quan sát mỗi bức tranh khắc gỗ đẹp, người chơi tranh sẽ nhận ra “Hồn tranh” mà người thợ khắc gỗ gửi gắm vào đó. Những đường nét trên bức tranh thể hiện năng lực sáng tạo, khả năng khéo léo và tinh tế của người nghệ nhân. Có thể nói, với những bức tranh khắc gỗ đẹp, càng ngắm tranh người ta sẽ càng nhận ra vẻ đẹp tĩnh lặng và vẻ đẹp nghệ thuật của nó. Do đó, tranh khắc gỗ đẹp còn được gọi là tranh gỗ treo phòng khách nhằm phô bày nét đẹp của mỗi mẫu tranh gỗ này.

Nên treo tranh khắc gỗ ở đâu trong nhà?

Tranh gỗ mỹ nghệ thường được điêu khắc theo tiêu chí phong thủy nhất định. Tranh gỗ được đánh giá là điều hòa âm dương, có tác dụng đặc biệt về mặt thẩm mỹ. Từ những đôi bàn tay khéo léo và khối óc tài hoa của người nghệ nhân, những bức tranh gỗ treo tường được thổi hồn trở nên giá trị hơn bao giờ hết. Tranh khắc gỗ cổ xưa mang phong vị dân gian thường được treo trong phòng khách mang phong cách hoài cổ hoặc phòng thờ trong các gia đình Việt Nam. Hiện nay, tranh khắc gỗ hiện đại đã xuất hiện khá nhiều và được sử dụng như một nét chấm phá độc đáo của căn phòng, giúp cho căn phòng vừa mang màu sắc cổ xưa, vừa mang nét hiện đại, cá tính. 

Tranh khắc gỗ

Khi treo tranh khắc gỗ, bạn cũng cần chú ý những nơi khô thoáng, rộng rãi, tránh làm tranh bị ẩm mốc, mối mọt. Khi đó, bạn sẽ chẳng thể làm gì ngoài việc thay bằng một bức tranh mới. Việc vệ sinh tranh khắc gỗ cũng sẽ dễ dàng hơn nếu được trang bị mặt kính hoặc các bề mặt bảo vệ trong suốt khác. Khi chọn vị trí treo tranh gỗ treo tường thì bạn nên dựa vào kích thường tường và đồ vật. Kích thước tranh gỗ nên bằng khoảng 2/3 độ rộng của tường hoặc dựa vào kích thước của các đồ trang trí nội thất như ghế sofa, bộ bàn ghế để tránh sự chênh lệch quá lớn giữa chúng.